Çıkarım yapma (inference), okuyucunun metindeki ipuçlarını kendi ön bilgisiyle birleştirerek doğrudan ifade edilmeyen bilgiye ulaşmasıdır. Bu beceri, yüzeysel okumadan derin okumaya geçişin anahtarıdır.
Çıkarım Türleri
Metin içi çıkarımlar, metnin farklı bölümlerindeki bilgileri birleştirerek yapılır. Metin dışı çıkarımlar ise metindeki bilgiyle okuyucunun dünya bilgisinin birleştirilmesiyle oluşur. Her iki tür de etkili anlama için gereklidir.
Çıkarım Yapma Nasıl Öğretilir?
Sesli düşünme (think-aloud) yöntemi etkili bir öğretim aracıdır. Yetişkin, okurken düşünce sürecini sesli olarak paylaşır: "Burada yazar Ali'nin üzgün olduğunu doğrudan söylemiyor ama gözlerini kaçırdığını ve iç çektiğini yazıyor. Buradan Ali'nin üzgün olduğunu anlıyorum."
Alıştırma Fırsatları
Resimlerden çıkarım yapma, tamamlanmamış hikâyelerin sonunu tahmin etme, duygu ifadelerini yorumlama ve "Nereden anlıyoruz?" sorusuyla metni sorgulama, etkili alıştırma fırsatlarıdır.