Özetleme, bir metindeki ana fikri ve destekleyici detayları belirleyerek kendi cümleleriyle yeniden ifade etme becerisidir. Bu beceri hem okuduğunu anlama hem de üst düzey düşünme becerilerinin bir göstergesidir.
Özetleme Neden Zor?
Özetleme, birden fazla bilişsel sürecin aynı anda çalışmasını gerektirir: metni anlama, önemli bilgileri belirleme, gereksiz detayları eleme ve uygun dille yeniden ifade etme. Bu karmaşıklık, çocukların özetlemede zorlanmasının temel nedenidir.
Özetleme Stratejileri
Bir metni özetlerken şu adımlar izlenebilir: Metni oku ve ana fikri belirle. Her paragrafın temel mesajını bir cümleyle ifade et. Tekrarlanan ve detay bilgileri ele. Kalan bilgileri mantıksal sırayla birleştir.
Aşamalı Öğretim
Özetleme becerisi aşamalı olarak öğretilmelidir. Önce kısa paragrafların özetlenmesiyle başlanır, ardından uzun metinlere geçilir. Başlangıçta yetişkin modellemesi yapılmalı, zamanla çocuğun bağımsızlığı desteklenmelidir.